eytisim

doğayı, toplumu ve düşünceyi karşıtlıklarının çatışması ve aşılmasıyla durmaksızın devindiren ve geliştiren süreç.

etimoloji: türkçemizde ki eytişim terimi, soru-karşılık yöntemiyle tartışmak anlamına gelen eytişmek kökünden türetilmiştir. (o.h.)

ilkçağ: dialektik terimi ilkçağ yunalılarında tartışmacılık anlamında kullanılıyordu ve bu bakımdan bütün bilgiciler eytişimci sayılıyordu.

ortaçağ: eytiim ortaçağda biçimsel mantık anlamında kullanılmıştır. bu anlam, tartışma sanatı anlamıyla karşılık olarak staocılardan alınmıştır.

sokrates: doğruya varmak, kavramları açıklığa kavuşturmak, belirlemek ve bunların kesin tanımlarını bulmak için karşıtlıklar içinde ilerleyen karşılıklı konuşma yöntemi.(tdk bedia akarsu)

platon: ideallerin bilgisine vardıran yol, en yüksek bilim, mantıksal yöntem.( b.a)

aristoteles: tanıtlama yolu.( b.a)

yanlış sonuçlara götüren uslamlamalar mantığıdır.(o.h.)

kesin sonuçlara varmaz. kılıkırk yararak olasılıklar üstünde dolaşıp durur.

hegel: hegel, herakleitostan beri ve herakleitostan üstün bir düzeyde, eytişimin evrenselliğini meydana koyan ilk büyük düşünürdür. bilgisel süreçle doğasal süreci kapsayan saltık varlık’ın gelişme süreci, eytişimle gerçekleşir. her sav karşı savıyla yadsınarak bireşime ulaşır.( o.h.)


kaynak:
felsebeekibi.com

endursache

<bkz: ereksel neden>

ereksel neden

temelde bulunan erek; varılmak istenen ereğe götüren neden.

summum bonum

<bkz: en yuksek iyi>

das hochste gut

<bkz: en yuksek iyi>

entelechie

<bkz: entelekheia>

entelekheia

1- (aristoteles'te) kendisini görünüşlerinde gerçekleştiren öz, özdeğe biçim veren, olanağı gerçekliğe çeviren etkin ilke,

2- (yeni doğa felsefesinde) hans driesch'in ileri sürdüğü, özdeksel olmayan, uzaysız olan gerçeklik ilkesi. // organizmadaki bütünleyici süreci açıklamak için kullanılır.

kaynak:
felsefeekibi.com

herrenmoral

<bkz: efendi ahlaki>

efendi ahlaki

nietzche'nin egemen, özgür, güçlü insana özgü olan ve yaşamla dolup taşma, hoşgörü, kendine güven, gurur, yüreksiz ve dar kafalı olan her şeyi küçük görme, acımama, aldırışsızlık gibi özellikler taşıyan yaşama tutumuna verdiği ad. karşıtı bkz. köle ahlakı.

<bkz: herrenmoral>

disrak

<bkz: exoteric>

doksa

ilkçağ yunan felsefesinde “gerçek bilgi” anlamında kullanılan gnosis ya da episteme’ye karşıtlık oluşturan; “sanı”, “kanı” ya da “inanca dayalı bilgi”ye karşılık gelen terim.

ethical formalism

<bkz: bicimci etik>

bicimci etik

<bkz: ethical formalism>


ahlak felsefesinde, bir eylemin ahlak açısından uygun ya da doğru olup olmadığını belirleyen şeyin, o eylemin içerdiği öz ya da eylemin içeriği değil biçimi olduğunu öne süren öğreti. ahlaki bir ölçütün ya da yasanın, kural olarak ortaya koyduğu şeyin geçerli olup olmamasından bağımsız olduğunu savunan görüş.

apologia

ilkçağ yunan felsefesinde bir kişinin kendisine yöneltilen suçlamalar karşısında kendisini savunmak için yaptığı yazılı ya da sözlü açıklama; kendini aklamak için dilegetirdiği savunusöz ya da savunuyazı: “savunca”. sokrates’in “halkı kötü yola düşürmekten” (!) dolayı ölüme mahküm edilmesinin ardından dillendirdiği apalogia’sı felsefece düşünmenin söze dökülmüş en kayda değer “savunusöz”lerinden biridir.

felsefe sözlüğü- a.baki güçlü; erkan uzun; serkan uzun; ü.hüsrev yoksal-bilim ve sanat yayınları

apaciklik

bir şeyin zihinde en ufak bir kuşkuya dahi yol açmaksızın doğrudan ve açık bir biçimde görünmesi; bir düşüncenin, bir doğrunun zihinde açık ve seçik bir biçimde kendini göstermesi.

aponia

ilkçağ yunan felsefesinde ruhun kargaşadan uzak durmasına ataraksia adı verilirken, “bedenin acıdan sakınması” ya da “acının bedene uğramayışı” durumuna aponia denirdi. yine, denildiğine göre, eğer kişi bu iki huzur verici ortamı birarada yaşayabilirse, hem ruhen hem de bedenen zahmetsiz (aponos) bir şekilde hazza ulaşacaktır.

askinsal ben

varoluşu dünyaya ilişkin bilgimiz için zorunlu bir varsayım olarak görülen ben ya da zihin.

medinet habu tapinagi

"ramses ııı'ün cenaze tapınağı"'na verilen genel ad. mısır'ın luksor kentinin batı yakasında medinet habu kompleksinde yer alan önemli bir yeni krallık dönemi tapınağıdır. mimari ve sanatsal öneminin yanında tapınak ramses ııı zamanında deniz halklarının ortaya çıkışını ve yenilişini betimleyen röliyeflere de ev sahipliği yapmaktadır.

medina sidonia

ispanya'nın 17 özerk bölgesinden, ülkenin güneybatı köşesinde en fazla nüfusa sahip endülüs otonom bölgesinin 8 eyaletinden biri olan cádiz'a bağlı 44 belediyeden biri.

medicine hat

kanada'nın alberta eyâletinin güneydoğusunda yer alan bir kent.